Fakta penting

• Aditif makanan ialah bahan yang ditambah terutamanya kepada makanan yang diproses, atau makanan lain yang dihasilkan pada skala industri, untuk tujuan teknikal, cth untuk meningkatkan keselamatan, meningkatkan jumlah masa makanan boleh disimpan, atau mengubah suai sifat deria makanan.

• Bahan tambahan makanan adalah bahan yang tidak biasa digunakan sebagai makanan sendiri dan biasanya tidak digunakan sebagai bahan biasa dalam makanan. Kebanyakan makanan yang diproses secara minimum dan tidak diproses tidak mengandungi bahan tambahan makanan.

• Bahan tambahan makanan dinilai untuk potensi kesan berbahaya terhadap kesihatan manusia sebelum ia diluluskan untuk digunakan.

• Badan berwibawa di peringkat kebangsaan, serantau dan antarabangsa bertanggungjawab untuk menilai keselamatan bahan tambahan makanan.

• Jawatankuasa Pakar Bersama FAO/WHO mengenai Bahan Tambahan Makanan (JECFA) ialah badan antarabangsa yang bertanggungjawab untuk menilai keselamatan bahan tambahan makanan untuk digunakan dalam makanan yang didagangkan di peringkat antarabangsa.

Gambaran keseluruhan

Banyak bahan tambahan makanan yang berbeza telah dibangunkan dari semasa ke semasa untuk memenuhi keperluan pemprosesan makanan berskala besar. Bahan tambahan ditambah untuk memastikan makanan yang diproses kekal selamat dan dalam keadaan baik sepanjang perjalanannya dari kilang atau dapur industri, ke gudang dan kedai, dan akhirnya kepada pengguna. Bahan tambahan juga digunakan untuk mengubah suai sifat deria makanan termasuk rasa, bau, tekstur dan rupa.

Aditif makanan boleh diperolehi daripada tumbuhan, haiwan atau mineral, atau ia boleh disintesis secara kimia. Terdapat beberapa ribu bahan tambahan makanan yang digunakan, semuanya direka untuk melakukan kerja tertentu. Aditif makanan boleh dikumpulkan kepada 3 kategori luas berdasarkan fungsinya.

Ejen perasa

Agen perisa ialah bahan kimia yang memberikan perisa atau pewangi dan ditambah kepada makanan untuk mengubah suai aroma atau rasanya. Ia adalah jenis aditif yang paling biasa digunakan dalam makanan, dengan beratus-ratus jenis digunakan dalam pelbagai jenis makanan, daripada kuih-muih dan minuman ringan kepada bijirin, kek dan yogurt. Agen perisa boleh diekstrak daripada sumber semula jadi (cth sumber tumbuhan atau haiwan) atau disintesis secara kimia. Perisa yang diekstrak terus daripada sumber semulajadi sering dirujuk sebagai perisa semulajadi. Perisa sebegini juga boleh disintesis secara kimia dan kadangkala dirujuk sebagai alam semula jadi atau alam semula jadi yang serupa untuk menunjukkan bahawa walaupun molekul perisa itu sendiri wujud secara semula jadi ia tidak diekstrak daripada sumbernya, tetapi disintesis menjadi serupa. Agen perisa tiruan ialah bahan kimia yang tidak wujud dalam alam semula jadi tetapi disintesis untuk meniru perisa semula jadi atau menimbulkan sensasi rasa lain. Bahan masakan, termasuk rempah ratus, kacang dan buah-buahan atau sayur-sayuran kering, juga boleh mengubah suai aroma atau rasa, tetapi secara amnya tidak dianggap sebagai agen perasa.

Persediaan enzim

Persediaan enzim adalah sejenis bahan tambahan yang mungkin atau mungkin tidak berakhir dalam produk makanan akhir. Enzim ialah protein semulajadi yang meningkatkan tindak balas biokimia dengan memecahkan molekul yang lebih besar kepada blok binaannya yang lebih kecil. Ia boleh diperolehi melalui pengekstrakan daripada tumbuh-tumbuhan atau produk haiwan atau daripada mikroorganisma seperti bakteria dan digunakan sebagai alternatif kepada teknologi berasaskan kimia. Mereka digunakan terutamanya dalam penaik (untuk memperbaiki doh), untuk pembuatan jus buah-buahan (untuk meningkatkan hasil), dalam pembuatan dan pembuatan wain (untuk meningkatkan penapaian), serta dalam pembuatan keju (untuk meningkatkan pembentukan dadih).

Bahan tambahan lain

Bahan tambahan makanan lain digunakan untuk pelbagai sebab, seperti pengawetan, pewarna dan pemanis. Ia ditambah apabila makanan disediakan, dibungkus, diangkut, atau disimpan, dan ia akhirnya menjadi komponen makanan.

Pengawet boleh memperlahankan penguraian yang disebabkan oleh acuan, udara, bakteria atau yis. Selain mengekalkan kualiti makanan, bahan pengawet membantu mengawal pencemaran yang boleh menyebabkan penyakit bawaan makanan, termasuk botulisme yang mengancam nyawa.

Pewarna ditambahkan pada makanan untuk menggantikan warna yang hilang semasa pemprosesan atau pengeluaran lain, atau untuk menjadikan makanan kelihatan lebih menarik.

Pemanis bukan gula sering digunakan sebagai alternatif kepada gula kerana ia menyumbang lebih sedikit atau tiada kalori apabila ditambah kepada makanan.WHO telah mengeluarkan cadanganterhadap penggunaan pemanis bukan gula secara umum, berdasarkan bukti bahawa ia nampaknya tidak memberi manfaat kepada penurunan berat badan atau penyelenggaraan jangka panjang dan boleh meningkatkan risiko penyakit tidak berjangkit.

Penilaian keselamatan

Bahan tambahan makanan dinilai untuk potensi kesan berbahaya terhadap kesihatan manusia sebelum ia diluluskan untuk digunakan. Badan berwibawa di peringkat kebangsaan, serantau dan antarabangsa bertanggungjawab untuk menilai keselamatan bahan tambahan makanan. Jawatankuasa Pakar Bersama FAO/WHO mengenai Bahan Tambahan Makanan (JECFA) ialah badan antarabangsa yang bertanggungjawab untuk menilai keselamatan bahan tambahan makanan untuk digunakan dalam makanan yang didagangkan di peringkat antarabangsa.

respon WHO

Menilai risiko kesihatan bahan tambahan makanan

WHO, dengan kerjasama Pertubuhan Makanan dan Pertanian Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (FAO), bertanggungjawab untuk menilai risiko kepada kesihatan manusia daripada bahan tambahan makanan. Penilaian risiko aditif makanan dijalankan oleh kumpulan saintifik pakar antarabangsa yang bebas - Jawatankuasa Pakar Bersama FAO/WHO mengenai Aditif Makanan (JECFA).

Hanya bahan tambahan makanan yang telah menjalani penilaian keselamatan JECFA dan didapati tidak memberikan risiko kesihatan yang ketara kepada pengguna boleh digunakan di peringkat antarabangsa. Ini terpakai sama ada bahan tambahan makanan datang daripada sumber semula jadi atau ia sintetik. Pihak berkuasa negara, sama ada berdasarkan penilaian JECFA atau penilaian nasional, kemudiannya boleh membenarkan penggunaan bahan tambahan makanan pada tahap tertentu untuk makanan tertentu.

Penilaian JECFA adalah berdasarkan ulasan saintifik ke atas semua data biokimia, toksikologi dan lain-lain yang berkaitan yang ada pada bahan tambahan tertentu – ujian mandatori pada haiwan, kajian penyelidikan dan pemerhatian pada manusia dipertimbangkan. Ujian toksikologi yang diperlukan oleh JECFA termasuk kajian akut, jangka pendek dan jangka panjang yang menentukan cara bahan tambahan makanan diserap, diedarkan dan dikumuhkan, dan kemungkinan kesan berbahaya daripada bahan tambahan atau produk sampingannya pada tahap pendedahan tertentu.

Titik permulaan untuk menentukan sama ada bahan tambahan makanan boleh digunakan tanpa kesan berbahaya adalah dengan menetapkan pengambilan harian yang boleh diterima (ADI). ADI ialah anggaran jumlah bahan tambahan dalam makanan atau air minuman yang boleh dimakan dengan selamat setiap hari sepanjang hayat tanpa kesan kesihatan yang buruk.

Piawaian antarabangsa untuk penggunaan selamat bahan tambahan makanan

Penilaian keselamatan yang dilengkapkan oleh JECFA digunakan oleh badan penetapan piawaian makanan antara kerajaan bersama FAO dan WHO, Suruhanjaya Codex Alimentarius, untuk menetapkan tahap penggunaan maksimum bahan tambahan dalam makanan dan minuman. Piawaian Codex adalah rujukan untuk piawaian kebangsaan untuk perlindungan pengguna, dan untuk perdagangan antarabangsa dalam makanan, supaya pengguna di mana-mana boleh yakin bahawa makanan yang mereka makan memenuhi piawaian yang dipersetujui untuk keselamatan dan kualiti, tidak kira di mana ia dihasilkan.

Sebaik sahaja bahan tambahan makanan didapati selamat untuk digunakan oleh JECFA dan tahap penggunaan maksimum telah ditetapkan dalam Piawaian Umum Codex untuk Aditif Makanan, peraturan makanan negara perlu dilaksanakan yang membenarkan penggunaan sebenar bahan tambahan makanan.

Bagaimanakah saya tahu bahan tambahan yang ada dalam makanan saya?

Suruhanjaya Codex Alimentarius juga menetapkan piawaian dan garis panduan mengenai pelabelan makanan. Piawaian ini dilaksanakan di kebanyakan negara, dan pengeluar makanan diwajibkan untuk menunjukkan bahan tambahan yang terdapat dalam produk mereka. Di Kesatuan Eropah, sebagai contoh, terdapat undang-undang yang mengawal pelabelan bahan tambahan makanan mengikut set nombor E yang telah ditetapkan. Orang yang mempunyai alahan atau sensitif terhadap bahan tambahan makanan tertentu harus menyemak label dengan teliti.

WHO menggalakkan pihak berkuasa negara memantau dan memastikan bahan tambahan makanan dalam makanan dan minuman yang dihasilkan di negara mereka mematuhi penggunaan, syarat dan perundangan yang dibenarkan. Pihak berkuasa negara harus mengawasi perniagaan makanan, yang memikul tanggungjawab utama untuk memastikan bahawa penggunaan bahan tambahan makanan adalah selamat dan mematuhi undang-undang.