Yağ sökücü (veya yağ çözücü), yağları, gresleri ve diğer organik maddeleri parçalayıp emülsifiye ederek yüzeylerden kolayca çıkarılmalarını sağlamak üzere formüle edilmiştir. Yağ sökücülerin bileşimi, amaçlanan uygulamaya (endüstriyel, evsel, otomotiv vb.) bağlı olarak değişiklik gösterir, ancak genellikle yüzey aktif maddeler, çözücüler, emülgatörler ve bazen de alkali veya asidik ajanların bir kombinasyonunu içerirler. İşte bir yağ sökücüyü oluşturabilen temel bileşenlerin bir özeti:

1. Yüzey Aktif Maddeler (Aktif Temizlik Maddeleri)

Anyonik Yüzey Aktif Maddeler: Bunlar, yağ sökücülerde kullanılan en yaygın yüzey aktif maddelerdir. Yağ molekülleriyle etkileşime girerek yağı parçalayıp suda dağıtmalarını sağlayan negatif yüklü gruplara sahiptirler. Örnek olarak sodyum lauril sülfat ve alkilbenzen sülfonatlar verilebilir.

Noniyonik Yüzey Aktif Maddeler: Bu yüzey aktif maddeler nötr yüklere sahiptir ve köpürme olasılıkları daha düşüktür, bu da onları endüstriyel uygulamalarda kullanışlı kılar. Yağların çözünmesine ve su ile yağlar arasındaki yüzey geriliminin azaltılmasına yardımcı olurlar. Örnekler arasında polietilen glikol esterleri veya alkil poliglukozitler bulunur.

Katyonik Yüzey Aktif Maddeler: Bu yüzey aktif maddeler, pozitif yüklü gruplara sahiptir ve emülsifikasyona yardımcı olmak için de kullanılabilir. Verimliliği artırmak için genellikle anyonik yüzey aktif maddelerle birlikte kullanılırlar.

2. Çözücüler (Organik Çözücüler)

Hidrokarbon Çözücüler: Gazyağı, mineral ispirto veya beyaz ispirto gibi çözücüler, yağ ve gresi çözmek ve parçalamak için kullanılır. Bu çözücüler, yağları çözeltiye dönüştürerek durulanmasını kolaylaştırır.

Terpen Bazlı Çözücüler: Narenciye kabuğu gibi doğal kaynaklardan elde edilen bu çözücüler, daha çevre dostudur ve genellikle çevre dostu formüllerde kullanılır. Örnekler arasında d-limonen ve pinen bulunur.

Alkoller: İzopropil alkol veya etanol gibi alkoller, özellikle gözeneksiz yüzeylerden yağın çıkarılmasında bazı formülasyonlarda çözücü olarak işlev görebilir.

3. Emülgatörler

Polimerik Emülgatörler: Bunlar, yağ ve su karışımının stabil bir emülsiyon oluşturarak dengelenmesine yardımcı olur ve yağın ayrışmasını önler. Yaygın emülgatörler arasında polietilen glikol (PEG) ve sodyum lauret sülfat bulunur.

Fosfatlar (Sodyum Tripolifosfat gibi): Sodyum tripolifosfat (STPP) gibi fosfatlar, yağın parçalanmasına ve yağın suda asılı kalarak kolayca çıkarılmasına yardımcı olmak için su yumuşatıcı ve emülgatör olarak kullanılır.

4. Alkali veya Asidik Maddeler

Alkali Maddeler: Sodyum hidroksit (kostik soda) veya potasyum hidroksit gibi alkali bileşikler, yağları ve katı yağları sabunlaştırarak sabun ve suda çözünen ürünlere dönüştürebildikleri için endüstriyel yağ çözücülere dahil edilebilir. Alkali temizleyiciler, özellikle yağlı veya katı yağlar için etkilidir.

Asidik Maddeler: Bazı yağ sökücüler, özellikle inorganik kalıntıların giderilmesi gereken ortamlarda, belirli yağ ve gres türlerinin parçalanmasına yardımcı olmak için sitrik asit veya asetik asit gibi zayıf asitler içerebilir.

5. Şelat Oluşturucu Maddeler

EDTA (Etilendiamintetraasetik asit): EDTA veya nitrilotriasetik asit (NTA) gibi şelat oluşturucu maddeler, genellikle yüzey aktif maddelerin ve emülgatörlerin etkinliğini etkileyebilecek metal iyonlarını bağlamak ve hapsetmek için kullanılır. Temizleyicinin kararlılığını ve performansını artırmaya yardımcı olurlar.

6. pH Ayarlayıcılar

Tamponlar: Yağ sökücünün pH değerini kontrol etmek için sodyum bikarbonat veya amonyum hidroksit gibi maddeler eklenebilir ve temizleyicinin asidik veya alkali koşullar için tasarlanıp tasarlanmadığına bağlı olarak performansı optimize edilebilir.

7. Çözündürücüler

Bu bileşenler, yağların su fazına çözünmesine veya çözünmesine yardımcı olur. Örnek olarak gliserin, propilen glikol veya etanol verilebilir.

8. Kokular ve Renklendiriciler

Tüketici ürünlerinde, kullanıcı deneyimini geliştirmek için kokular ve renklendiriciler eklenebilir; ancak bunlar yağ giderme işlemi için gerekli değildir.

9. Su

Su, çoğu ticari yağ çözücü ve yağ sökücünün başlıca çözücüsüdür; aktif bileşenlerin taşıyıcısı olarak görev yapar ve yağın durulanmasına yardımcı olur.

Endüstriyel Yağ Sökücünün Bileşimine Örnek:

Yüzey Aktif Maddeler (%20-30) – Yağları parçalamak ve emülsifiye etmek için.

Çözücüler (%10-20) – Yağ ve greslerin çözülmesinde kullanılır.

Emülgatörler (%5-10) – Yağ-su karışımının stabilize edilmesine yardımcı olur.

Alkali ajanlar (%5-15) – Sert yağları ve katı yağları parçalamak için.

Şelatlayıcılar (%1-5) – Sudaki minerallerin karışmasını önlemek için.

Su (%40-50) – Çözücü ve taşıyıcı.

Temel Fonksiyonların Özeti:

Yağları ve gresleri çözme: Yüzey aktif maddeler ve çözücüler yağı daha küçük damlacıklara bölerek yüzeylerden temizlenmesini kolaylaştırır.

Emülgatör: Emülgatörler, yağları çözeltide asılı tutarak, temizlenen yüzeylerde ayrışmasını ve yeniden birikmesini önler.

Su yumuşatma: Sodyum tripolifosfat gibi bileşenler suyu yumuşatarak deterjanların ve yüzey aktif maddelerin daha etkili çalışmasını sağlar.

Stabilizasyon: pH ayarlayıcılar ve şelatlayıcı ajanlar, ürünün kullanım sırasında etkili ve stabil kalmasını sağlar.

Bu bileşenler, yağları, gresleri ve diğer kirleticileri parçalamak ve gidermek için sinerjik olarak çalışır