Niektórzy ludzie wybierają inne substancje słodzące niż cukier, niezależnie od tego, czy chcą ograniczyć liczbę spożywanych kalorii, czy mają ku temu różne inne powody.
 
Słodziki, takie jak aspartam, sukraloza i substancje pochodne stewii, są powszechnie stosowanymi składnikami żywności i napojów reklamowanych jako „bezcukrowe” lub „dietetyczne”. Niektóre z tych produktów można również stosować w domu do pieczenia, gotowania lub do słodzenia kawy, herbaty i innych napojów. Być może słyszałeś już o tych słodzikach jako o substytutach cukru.

Niektóre słodziki są produkowane tak, aby były wielokrotnie słodsze od cukru, więc nie trzeba ich używać w dużych ilościach. Oznacza to, że słodziki, w przeciwieństwie do cukru, miodu czy melasy, dodają niewiele kalorii lub wcale nie dodają ich do potraw i napojów, którym nadają smak. Ponadto słodziki zazwyczaj nie podnoszą poziomu cukru we krwi.

Jak regulowane są substancje słodzące?

Słodziki, podobnie jak inne składniki dodawane do żywności w USA, muszą być bezpieczne do spożycia zgodnie z federalną ustawą o żywności, lekach i kosmetykach.

Firmy, które chcą wprowadzić na rynek nowy dodatek do żywności lub wykorzystać już zatwierdzony w inny sposób, muszą najpierw uzyskać zgodę Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA). Agencja ustala, czy dany składnik jest bezpieczny do stosowania zgodnie z przeznaczeniem, w oparciu o najnowsze dostępne dane naukowe. Agencja ustala również dopuszczalny dzienny poziom spożycia (ADI). ADI to ilość substancji uznawana za bezpieczną do spożycia każdego dnia w ciągu całego życia człowieka.

Zgodnie z prawem, składnik nie musi przechodzić procesu zatwierdzania dodatków do żywności przez FDA przed wprowadzeniem do obrotu, jeśli jego użycie jest „ogólnie uznane za bezpieczne” (GRAS) przez odpowiednio wykwalifikowanych ekspertów. Użycie składnika, który posiada certyfikat GRAS, musi spełniać te same standardy bezpieczeństwa, co dodatek do żywności zatwierdzony przez FDA. Jeśli firma stwierdzi, że konkretne zastosowanie słodzika jest zgodne z certyfikatem GRAS, może przesłać swoje informacje do FDA za pośrednictwem Programu Powiadomień GRAS FDA.

Słodziki zatwierdzone jako dodatki do żywności

Od lat 70. XX wieku FDA zatwierdziła sześć substancji słodzących jako dodatki do żywności. Są one od 200 do 20 000 razy słodsze niż cukier, w zależności od składu produktu.

• Aspartam: po raz pierwszy zatwierdzono do użytku w 1974 r. Nazwy handlowe: Equal, Nutrasweet, Sugar Twin.

• Acesulfam potasu (Ace-K) został zatwierdzony do użytku po raz pierwszy w 1988 r. Nazwy handlowe to Sweet One i Sunnett.

• Sukraloza, po raz pierwszy zatwierdzona do użytku w 1998 r. Nazwa handlowa: Splenda.

• Neotam, po raz pierwszy zatwierdzony do użytku w 2002 r. Nazwa handlowa: Newtame.

• Advantame, po raz pierwszy zatwierdzony do użytku w 2014 r. Nazwa handlowa: Advantame.

• Sacharyna: regulowana jako dodatek do żywności od 1977 roku, chociaż została odkryta i użyta po raz pierwszy w 1879 roku, na długo przed procesem zatwierdzania dodatków do żywności. Nazwy marek to Sweet and Low, Sweet Twin, Sweet 'N Low, Necta Sweet.

Ważna uwaga dotycząca aspartamu

Dowody naukowe potwierdzają ustalenia FDA, że aspartam jest bezpieczny dla ogółu populacji, jeśli jest stosowany zgodnie z zatwierdzonymi warunkami.
 
Osoby z rzadką chorobą genetyczną zwaną fenyloketonurią (PKU) powinny jednak unikać aspartamu lub ograniczyć jego spożycie. Zawiera on aminokwas zwany fenyloalaniną, który może gromadzić się u osób z PKU, ponieważ ich organizm ma trudności z jego przetwarzaniem. Noworodki są rutynowo badane na obecność PKU za pomocą testu nakłucia pięty przed opuszczeniem szpitala.

Produkty spożywcze zawierające aspartam muszą być opatrzone informacją dla osób chorych na PKU, że produkt zawiera fenyloalaninę.

Więcej informacji znajdziesz w artykule Aspartam i inne słodziki w żywności.

Słodziki roślinne i owocowe

Oprócz sześciu substancji słodzących zatwierdzonych jako dodatki do żywności, trzy substancje słodzące są generalnie uznawane za bezpieczne. Są one wytwarzane z roślin lub owoców i, podobnie jak zatwierdzone dodatki do żywności, są wielokrotnie słodsze niż cukier. Są to:

• Niektóre glikozydy stewiolowe (oczyszczone ekstrakty) z rośliny stewii. Nazwy handlowe: Truvia®, PureVia®, Enliten®.

• Ekstrakty z owocu mnicha (znanego również jako owoc Swingle lub Luo Han Guo). Nazwy marek: Nectresse®, Monk Fruit in the Raw®, PureLo®.

• Taumatyna, białko wyizolowane z owoców Katemfe z Afryki Zachodniej. Nazwa handlowa: Talin®.

Alkohole cukrowe

Alkohole cukrowe to kolejny rodzaj słodzika. Są one tak samo słodkie lub mniej słodkie jak cukier i mają nieco mniej kalorii.

Alkohole cukrowe to węglowodany, które działają jak cukier i alkohol (nie są to alkohole występujące w napojach alkoholowych). Alkohole cukrowe nie sprzyjają próchnicy zębów ani nie powodują nagłego wzrostu poziomu glukozy we krwi. Są stosowane głównie w bezcukrowych cukierkach, ciasteczkach i gumach do żucia.

Przykładami są sorbitol, ksylitol, laktitol, mannitol, erytrytol i maltitol.

Cukry, które są metabolizowane inaczej niż cukry tradycyjne

Na etykiecie produktu możesz znaleźć także inne składniki, takie jak cukry, które są metabolizowane inaczej niż tradycyjne cukry, np. sacharoza.

Chociaż te cukry spełniają chemiczną definicję cukru, są one wykorzystywane przez organizm (metabolizowane) inaczej niż tradycyjne cukry. D-aluloza (zwana również D-psikoza), D-tagatoza i izomaltuloza są ogólnie uznawane za bezpieczne.

Co jeszcze powinienem wiedzieć o substancjach słodzących?

Chociaż te słodziki są uważane za bezpieczne w swoim przeznaczeniu, u niektórych osób może wystąpić nadwrażliwość lub reakcja niepożądana na jakąkolwiek substancję spożywczą. W przypadku obaw o wystąpienie niepożądanej reakcji na żywność należy skonsultować się z lekarzem.

Ponadto FDA zachęca do zgłaszania wszelkich zdarzeń niepożądanych za pośrednictwem MedWatch — programu FDA służącego do zgłaszania informacji o bezpieczeństwie i zdarzeń niepożądanych.